Impera
XƏBƏR LENTİ
10:37Sabirabadda bələdiyyə sədri qoçuluq edir... - "Şəhid ailəsinin torpağını satıb, deyir ki..."10:21Elmi İnstitutda "travmotoloji bazar" - VİDEO10:02Sosial şəbəkədə vətəndaşları aldadan iş adamının istintaqı başa çatıb09:46"Azeri LT CIF" markalı neftin qiyməti cüzi qalxdı09:33Türkiyədə 5 min 778 terrorçu məhv edilib - Süleyman Soylu20:03“Meqafon” Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı yanlışlığı aradan qaldırıb19:42İnternet provayderləri hüququmuzu belə pozur: - Qiymət baha, xidmət aşağı...16:09“Bələdiyyə sədri deyir ki, ağlın var idi, çuxura düşməzdin” - GİLEY15:24"Uşağımın cansız bədənini mənə verib “keçmiş olsun”, dedilər..." - Səhiyyə sistemi qatilə çevriləndə...15:04Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası “İdrak Texnoloji Transfer ” MMC-ni cərimələyib14:33Şəkidə 9 nəfərlik ailənin sosial yardım dərdi... - GİLEY14:12Ermənilər Paravani gölünün sahilindəki qədim gürcü kilsəsindən tövlə kimi istifadə edərək təhqir edirlər - Rəsmi Tiflis isə susur13:58“Sipark” MTK-nın süründürdüyü 59 sakin prezidentdən kömək istəyir - FOTO13:20İnam Kərimov inhisarçılar qarşısında ağ bayraq qaldırıb... - İran kartofu Gədəbəydə lotuluq edirsə...12:56Dövlətdən oğurlama faktını aşkarladı və - Müraciət11:54Putinin Türkiyədə nəhəng qələbəsi11:34Şəki Xan Sarayında xəsarət alanlarla bağlı - son durum açıqlandı14:36Azərbaycanda yeni lizinq şirkəti yaradılıb14:33Bazar gününün hava proqnozu - Belə deyirlər...13:00Arvadına çoxsaylı bıçaq vurdu — Öldüyünə əmin olmaq üçün boğazını kəsdi13:00Arvadına çoxsaylı bıçaq vurdu — Öldüyünə əmin olmaq üçün boğazını kəsdi12:40Senatorlar Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tələb edir12:20“YUĞ” qastroldadır12:00Xələfovdan sərhədlərin delimitasiyası bağlı - Açıqlama11:40İran-İngiltərə gərginliyi PİK HƏDDƏ: daha bir döyüş gəmisi hərəkətə keçdi - FOTO11:20Növbəti tədris ilinin tətil günləri açıqlanıb - SİYAHI11:00Ermənilər Ağdamda yanğın törətdilər17:51Vilayət Eyvazov prezidenti əmin etdi: - "Bu iş gələcəkdə də böyük əzmlə davam etdiriləcək"17:30BAKIDA ORQAN MAFİYASI: İran, Türkiyə və Gürcüstana qədər uzanan cinayət - FOTO17:17"Müasir Azərbaycan Heydər Əliyevin yadigarı və şah əsəridir" - Əli Həsənov17:05Azərbaycanda deputat qəzaya düşdü — AÇIQLAMA16:36Kürdəmirin icra başçısı vətəndaşı dinləmək belə istəmir - "Ha sürünürəm, bir yerə çıxa bilmirəm..."16:21Eldar Əzizov keçmiş müavininə VƏZİFƏ VERDİ16:04"S-400"-lər bölgədə yeni vəziyyət yaradacaq - TƏHLİL15:20Cəlilabadda təhsil adına rəzalət... - İTTİHAM14:53Uşaq toyda partlayış törətdi: onlarla ölü və yaralı14:30"Həci qədər əzizlərinizin başına daş düşsün"14:03“Azərişıq” ASC rəhbərliyinə qarşı ŞOK İTTİHAMLAR - Obyektinə işıq çəkdirmək üçün “rüsum” ödədi, öz hesabına şalbanlar aldı, elektrik xətti çəkdi, transformator aldı, amma...13:47İcbari Sığorta Bürosu: I yarımildə 35 ölüm halına görə 138 min manat kompensasiya ödənilib13:33"Lotu Quli" Bakıdadır - Gəliş səbəbi açıqlanmır13:11Xocavəndin ərköyün icra başçısı... - İDDİA12:05“Oba” marketləri yükləri mağazaya niyə satıcı xanımlara daşıtdırır?11:48Azərbaycanda illik inflyasiya 2,7% olub - RƏSMİ11:33"Sonradan aydın oldu ki, məni aldadıblar..." - GİLEY11:19Şəki sakinləri prezidentdən kömək istədilər... - Müraciət11:02Hindistanda 400 mindən çox insan daşqın zonasında qalıb10:47“Araz” supermarket məhsulun bitmə tarixini dəyişdirir - FOTOFAKT10:24Vilayət Eyvazov kollegiya iclası keçirir09:56BNA-dan taksilərlə bağlı anlaşılmaz QƏRAR - "...bu əlavə vəsait, məsuliyyət tələb edən məsələdir"09:34Nazir müavini: "Kənd təsərrüfatının ÜDM-də payı hər il nəzərəçarpacaq dərəcədə artır"09:20Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyətə başlamasından 21 il keçir18:38Putin Zelenskinin görüş təklifinə BU CAVABI VERDİ18:2510 milyonluq dəftərxana “xərci” qalmaqalı böyüyür - YEYİNTİ17:57Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının şirkətə yazdığı cərimə ləğv edilib17:45Azərbaycanın ən bahalı orta məktəbləri – İllik təhsil haqqı 61 min manat17:28Cəlilabadda təhsil sistemi "gül vurur"... - İTTİHAM17:07Yoldaş Şirəliyev elmlə biznesi məharətlə bir-birinə calaq eləyə bilib - “Sobsan” boyalarına boyanan Kardiologiya İnstitutu16:51"Azərbaycanda FETÖ-nün 14 liseyi və 1 universiteti..." - Səfirdən açıqlama16:21"Üç ildir gözümə yuxu getmir..." - VİDEOGİLEY16:09Tanınmış polis polkovnikinin oğlu özünü öldürdü - ŞOK İNTİHAR15:53"Bu qanunsuzluqlar hələ də aradan qaldırılmayıb..." - GİLEY14:35"Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə dəfələrlə müraciət etsəm də..." - GİLEY14:21Rüfət Dadaşovdan qol ötürməsi14:03DİQQƏT! “Araz” supermarketində əldəqayırma Çin yumurtası satılır - VİDEO13:31"Valideynlərinin pulu yoxdur deyə, heç kim yaxın durmur..." - GİLEY13:17İnam Kərimov Afrikaya gilas satmaqdansa, ölkədə gilasın qiymətini ucuzlaşdırsın... - İTTİHAM12:11Füzuli Şıxəliyev və işçisindən İmişlidə əndrəbadi qərar... - Müraciət11:57Nazirlik prezident sərəncamını 4 aydır icra edə bilmir - MÜƏMMA11:46"Onların var-dövləti və vəzifələri var..." - GİLEY11:35S-400 “Triumf” müəmması: - Rusiya təyyarələri yükü çatdırıbmı...11:26Prezidentdən SDU-nun rektoru ilə bağlı SƏRƏNCAM17:50Erməni hökuməti xalqa müraciət etdi: - Kondisionerləri söndürün17:32FETÖ-nün iş dünyasındakı yeni Azərbaycan “imam”ı: - Fətullahçıları kim necə gücləndirir?17:17Gömrüyün dana monopilisti meydan sulayır... - Özbaşınalıq16:45"Qızım İnstaqrama girə bilməz, telefon belə vermirəm" - Məleykə Əsədova16:31“Qarabağ”ın düşərgəsindən məyusedici xəbər – oyunu buraxırlar...16:16Ukraynanın Müdafiə Nazirliyi SOCAR-dan dizel yanacağı alışını 9 dəfə artırıb15:55Beyləqanda saxta əlillik davası... - İş böyüyür...15:37"Nə əkməyə imkan verirlər, nə biçməyə..." - GİLEY15:19Xətai rayonunda ağacları kimlər və niyə kəsdi…14:57Novruz Qartal: “Xalq artistini o dünyada verəcəklər...”14:03Azərbaycanda ən çox müavini olan nazir kimdir? - TAM SİYAHI13:44Sabah hava necə olacaq? - Yenə də külək, yağış...13:18Separatçı rejim polisi Xankəndidə aclıq edən ermənini döydü... - FOTO13:01Mədət Quliyev mərhum nazirin kadrını işdən çıxardı12:38Pomidor niyə bahalaşıb? - Ekspert açıqlayır12:14“My Beach” istirahət mərkəzi rəsmən qarətlə məşğuldur... - ŞOK qiymətlər...11:59“Kasıbıq deyə, başımıza oyun açılmalıdır?” - GİLEY11:39Keçmiş icra başçısı dünyasını dəyişdi11:16Bakıda 9 min manatlıq “yaxşı” qəbir yeri satılır: - Kimsə cavabdehlik daşımaq istəmir10:59Slavyansk şəhərində Qarabağda yaralanan azərbaycanlı əsgərlər üçün kurort? - ARMYANSKDAN OLAN KEÇMİŞ NAZİRİN İDEYASI18:18Nazirlik ölkə resurslarını niyə gəlirə çevirə bilmir?18:01Cahangir Hacıyevin Londonda daha bir şirkəti tapıldı – Aktivində 75 milyon olub…17:50Manatın məzənnəsi dəyişmədi17:36BAKIDA DƏHŞƏT: 18 yaşlı qız özünü 4-cü mərtəbədən atdı17:29Prezident İlham Əliyev və Donald Tusk mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər17:11“Nəsimi” xalçası ətrafında müəmma: - “Bacım Nərminənin iddiasının əksinə olaraq...”17:02Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Donald Tusk Qobustan Milli Tarix-Bədii Qoruğunda olub16:49Azərbaycanlı iri məmurların adlı-sanlı restoranları: - hansı dəbdəbəli yer kimindir?16:39"Zirə"də şok istefa - prezident getdi
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Dollardan imtina etmək mümkündürmü? - TƏHLİL

11 Ekm 2018, 11:11   
Dollardan imtina etmək mümkündürmü? - TƏHLİL













ABŞ valyutasından imtina edəcəyini bəyan edən və bununla əlaqədar müvafiq mexanizm üzərində işlədiyini açıqlayan ölkələrin sayı getdikcə artır. Əvvəl bu söhbət Rusiya ilə Çin arasında ortaya atılmışdısa, sonradan Türkiyə-Rusiya, İran-Rusiya-Türkiyə, İran-Rusiya və ayrı-ayrı ölkələrin də aralarında olmaqla, həmçinin, əlahiddə şəkildə də eşidilməyə başlandı.
Bir sözlə desəm, hansı ölkənin Vaşinqtonla siyasi münasibətləri dalana dirənirsə, dərhal dollardan imtina edəcəyi haqda açıqlama eşidirik. Yəni, bu, adi hala çevrilib.

Yeri gəlmişkən, iş nə yerdədirsə, Avropa Birliyi rəhbərliyi də keçən ay bəyan etdi ki, gələn ildən avrodan istifadəni genişləndirmək məqsədilə xüsusi tədbirlər planı həyata keçirəcək. Söhbət avronun dünya maliyyə səhnəsində əhəmiyyətini yüksəltmək üçün əlavə tədbirlərdən gedir. Bəs, bu, mümkündürmü? Niyə hamı ABŞ dollarından istifadə edir? Bu, məcburidirmi?

Bəri başdan qeyd edim ki, yuxarıda adlarını çəkdiyim ölkələrin qarşılıqlı ticarət əlaqlərində yerli valyutadan istifadə istəklərinin və yaxud cəhdlərinin real nəticə verəcəyinin qeyri-mümkün olduğunu dəfələrlə açıqlamışam. Ümumiyyətlə, milli valyutalarla ticarət üçün konkret mexanizm mövcud olmalıdır, bunu yaratmaq isə mümkün deyil. Odur ki, siyasətçilərin sözügedən məsələni sözdə ifadə etmələri hələ onun reallaşması demək deyil.

ABŞ dollarından imtina məsələsi Çin və Rusiya tərəfindən ara-sıra uzun müddətdir, gündəmə gətirilirdi. Bu ölkələrin iqtisadi potensialı, ticarət və iqtisadi əlaqələri, əməliyyatları kifayət qədər yüksək həcmlərdə ölçülsə də, hələ də ortaya konkret bir mexanizm qoymaq mümkün olmayıb. Çünki belə bir mexanizm hazırlansa da belə, ciddi şəkildə iqtisadi baxımdan əsaslandırılmağa məhkumdur.

ABŞ dolları dünya valyutası rolunu oynayır. Və bunu da, heç bir hər hansı inzibati qərarla müəyyənləşdirməyiblər. Dolların dünyadakı hökmran mövqeyini ABŞ-ın iqtisadi gücü şərtləndirir. Dünya üzrə Ümumi Daxili Məhsulun 30%-i ABŞ-da istehsal olunur. Yəni, dolların arxasında belə bir qüdrətli iqtisadiyyat dayandığı üçün o, dünya valyutası rolunda çıxış edir. Adlarını çəkdiyim ölkələrin heç birinin iqtisadiyyatı ABŞ iqtisadiyyatı ilə müqayisə oluna bilməz.

Bundan əlavə, dünya üzrə bütün maliyyə ehtiyatlarının 63%-i hazırda ABŞ valyutası olan dollarla ölçülür. Və yalnız 20%-dən bir az çox hissəsi Avropa valyutasında saxlanılır. Yerdə qalan hissəsi Böyük Britaniya, Yaponiya və Çin valyutasıyla ifadə olunur.

Məsələn, götürək, Çin yuanından istifadə imkanını... Çin iqtisadiyyatının özü ABŞ bazarından asılı vəziyyətdədir. Belə olan vəziyyətdə Çin - ABŞ dollarını dünya valyutası kimi qəbul edən ilk ölkələrdən biridir. Bu ölkələrin iqtisadiyyatları çox sıx şəkildə bir-birilə bağlıdır. Belə şəraitdə Çin yuanına istinad dolayı yolla yenə ABŞ dollarından asılılıq yaratmayacaqmı?

Və yaxud, Avropa Komissiyasının sədri Jan-Klod Yunkerin Avropanın enerji daşıyıcıları idxalının 80%-ni dollarla ödəməsini “absurd” adlandırmasını xatırlatmaq istərdim. Sözügedən 80%-in yalnız 2%-i ABŞ-ın payına düşür. Eyni zamanda, Yunker Avropa aviaşirkətlərinin Avropa təyyarələrinə görə də dollar ödəməsini absurd hesab etdiyini demişdi. Sual olunur ki, dünya üzrə bütün enerji daşıyıcıları, ümumiyyətlə, strateji məhsullar məgər, məhz Amerika valyutası ilə alınıb, satılırmı?

Son olaraq, bir məlumata da toxunmağı lazım bilirəm. Belə ki, Rusiya hökumətinin ölkə iqtisadiyyatının ABŞ valyutasından asılılığını azaltmaq məqsədilə xarici ticarət əməliyyatları zamanı hesablaşmaların milli valyutalar ilə aparılmasını stimullaşdırmaq və işlək mexanizm yaratmaq üzərində işlədiyi bildirilib ki, belə çıxır, Moskva bu məsələdə artıq, konkret addım atmaq iddiasındadır.

Ancaq Rusiyanın özünün də dollardan hansı mexanizm əsasında imtina edəcəyi məlum deyil. Bəli, deyilir ki, qanun layihəsi hazırlanır. Ancaq qanunda bu məsələnin necə təsbit olunacağı bəlli deyil. Rusiya hökumətinin özü tərəfindən də dollar hesablaşmalarından imtina edilməsi və ölkəyə dollar gətirilməsinin qadağan olunmasının planlaşdırmadığı bildirilib. Çünki inzibati metodlarla buna nail olmaq əsla, mümkün deyil.

Söhbət xarici ticarət əməliyyatlarından gedir. Bu da çox mücərrəd bir mövzudur və istəkdir. Tutaq ki, Rusiya-Azərbaycan qarşılıqlı ticarət əlaqələrini və yaxud mal dövriyyəsini dəyərləndirmək istəyirik. Bunu manatla, yoxsa rublla ifadə ediləcək? Məsələn, hər hansı bir sahibkarımız Rusiyada öz malını satıb, xeyli vəsait əldə edib və bunu yığıma yönəltmək istəyir. Hansı valyutaya üstünlük verəcək? Rubla, yoxsa manata? Təbii ki, dollara... Eyni ilə də, rusiyalı iş adamları bizdə qazandıqlarını dollarla haqq-hesab edəcəklər.

Daha bir məqam... Manat rubldan bahadır. Sual edirəm, niyə? Rusiya iqtisadiyyatı bizimkindən dəfələrlə böyükdürsə, bu, necə olur? Təbii ki, bu ABŞ dollarına görə belədir. Belə ki, 1 ABŞ dollarının ölkəmizdəki alış gücüylə, Rusiyada alış gücü eyni deyil.

Bax, bu kimi məsələlər Rusiyada qəbul olunacaq qanunla necə tənzimlənəcək, bəlli deyil. Uzaqbaşı, sözügedən qanun lahiyəsində yazılacaq ki, filan-filan əməliyyatlar rublla aparılsın və sair... Amma misal üçün, mənim Rusiyada rublla qazandıqlarımı ABŞ valyutası ilə ifadə etməyimə və saxlamağıma bu qanun məhdudiyyət qoya bilərmi?
Xeyr.
Bu, eyni zamanda, ölkələrarası ticarət və iqtisadi əlaqələrə də aiddir.
AzVision.az
OXŞAR MÖVZULAR