Impera
XƏBƏR LENTİ
12:06SABİQ MƏMURUN ŞİRKƏTİNƏ 2 MİLYONLUQ DAHA BİR TENDER – “Azəri Servis LTD”-nin “udduğu” tenderlərin sayı-hesabı yoxdur11:51“Flaqman” halal kolbasa satmır: etiraf, vəhabi izi, 1,3 ton atılmış məhsul… – Sensasiya10:49Payız-qış mövsümünə hazırdırmı? - Rəsmilər danışır10:33Vahid Əhmədov: Yəqin ki, kadr islahatlarının davamı olacaq10:21Bu rayonlarda qaz təchizatı DAYANDIRILACAQ10:10Atəşkəs 20 dəfə pozuldu18:00Oqtay Şirəliyev də gedir... - Gözlənti17:45Prezidendən Qüdrət Qurbanovla bağlı SƏRƏNCAM17:39Azərbaycanda vəzifəli şəxs qəzaya düşdü -17:17Uşaq pulu ilə bağlı ŞAD XƏBƏR17:08Prezident Tünzalə, Röya və Miri Yusifə “Xalq artisti” adı verdi16:51Prezident Əli Həsənovu vəzifəsindən azad etdi16:23300-dən çox İŞİD terrorçusu məhv edilib - Akar16:14Prezident bu şəxsləri təltif etdi16:01"Uninet"-in əndrabadi qanunları - ŞİKAYƏT15:48“Dedilər, bu işlər elə-belə görülmür” - Ağdamda NARAZILIQ14:40Dəniz limanlarında 6,7 milyon tonluq yükləmə-boşaltma işləri həyata keçirilib14:31Adil Vəliyevin kadrları da özü kimi işləyir... - Sakinləri dinləyən yoxdur...14:18Bankların "YASMİN" TAMAHI... - İTTİHAM14:07Azərbaycan şəhərində PKK-ya abidə qoyuldu - FOTO13:57Dərmanları həm baha, həm də saxta... - İTTİHAM13:46Ləğv edilmiş dövlət qurumunun rəhbərinə yeni vəzifə verilib12:50Əliyar Qasımovun dostu tərəfindən bıçaqlanmasının TƏFƏRRÜATI - "Çıxanda bizimlə hesablaşacaq"12:40Metyu Brayza: Əgər ABŞ Konqresi NATO-nun müttəfiqini düşmən hesab edirsə, dünya ağlını itirib - ÖZƏL12:30"Beşiktaş"da yeni prezident12:17Bakıda “Sovet dövründə Türkiyəni Vətən seçənlər” mövzusunda fotosərgi açılacaq12:06R.Tağıyevin siyasi orientasiyasının ciddi araşdırılmasına ehtiyac vardır - Təhsilimizə uzanan barmaqlar...11:27"Bütün bunlardan artıq bezmişik" - Xaçmazda ÖZBAŞINALIQ11:05Laçınlı məmurdan prezidentə şikayət olundu - İTTİHAM10:42“1000 bərəkət, halal nemət" TƏHLÜKƏSİ... - ARAŞDIRMA10:28Azərbaycan nefti həftə ərzində 2%-ə yaxın bahalaşıb10:16Atəşkəs 22 dəfə pozulub11:33Binəqədi DSMF-dən ciddi narazılıq11:28Türkiyə ordusuna hücum: şəhid və yaralı var11:24Qobustanda ev yandı, Bakıda faciənin qarşısı alındı11:19Cüdoçu qızlarımız Sloveniyada 6 medal qazanıblar11:13Əli Kərimli: “Az qala ölürdüm” / Siyavuş Novruzov: “Təxribat törətməyəydin”16:31Bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərin irəli sürülməsinə başlanılıb - Bu gündən16:07Gələn həftə dəyişikliklərin START DÜYMƏSİ BASILIR... - Kimlər gedir?15:52Rafael Cəbraylovun binaları sökülərsə... - "...binaların çoxu “kaçalka”ların yerində tikilib"15:33Ceyhun Bayramov işinin öhdəsindən gəlirmi? - Görünəni odur ki...15:21UEFAdan İKİLİ STANDART!!! - “Qarabağ”ı cərimələdi, amma erməni təxribatı ilə bağlı açıqlama vermədi12:59BANK SEKTORUNA “SARI VƏRƏQƏ” – Məmur-bankirlər son müşavirədən nəticə çıxaracaqlarmı?12:31Türkiyəyə qarşı ŞOK TƏLƏBLƏR: 60 deputat imzaladı12:09Sabiq nazir oğlu Londondakı şirkətlərini niyə bağlayıb?11:55Texniki-Humanitar Liseydə bazar qanunları - İTTİHAM11:33Vilayət Eyvazovdan növbəti — TƏYİNAT20:33"Bakı Metropoliteni"nin bütün stansiyalarının rəisləri və müavinləri dəyişib - SİYAHI20:16Sahil Babayevin abadlaşdırdığı “xarabalığın” əsl memarı Füzuli Ələkbərov: - Keçmiş nazir hələ “göylərdədir”20:05Azərbaycanda internetin sürəti ilə bağlı MÜƏMMA - Nazirlik inkar edir19:50"Radikal və dağıdıcı müxalifətdən qurtuluşun zamanı yetişib" - Əli Həsənov19:32Qubadlının icra başçısı Xətaiyə gətirilir? - İDDİA15:53Azərbaycanda bu şəxslər övladlığa uşaq götürə bilməyəcək15:38Prezident Rövşən Rzayevi qəbul edib15:20“Araz-Alko” MMC-də müəmmalı olaylar... - Müraciət...15:01Türkiyədə dollar ucuzlaşdı14:45Taleh Qaraşovla bağlı iddia... - VİDEO14:26Ağsuda nə baş verir? - İTTİHAM14:13İlham Əliyev hansı nazirlərlə vidalaşır? – arxaik idarəçiliyə son!12:50Oqtay Şirəliyev yola salınır - SƏHİYYƏ NAZİRİ İŞ OTAĞINI BOŞALTDI12:31Ceyhun Bayramov buralara bir göz atsa... - İTTİHAM12:12Suriya hökuməti Türkiyə-ABŞ sazişinə münasibət bildirdi11:48UEFA "Qarabağ"ın oyunlarında baş verənlərlə bağlı qərarları təxirə salıb11:21“Tək qadınam, dərs saatım yoxdur” - Deputatdan ŞİKAYƏT11:08Samir Şərifovun adamı "casus" peşində... - İDDİA10:46Bir qrup məmurun korrupsiya əməlləri ifşa oldu - Video10:25"Prezident gözəl bilir ki, kimlər qudurub" - Siyasi elmlər doktoru10:12Stokholmda “İsveç və Azərbaycan arasındakı dostluq münasibətlərinin təşviqi” adlı tədbir keçirilib09:50Bu gün Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günüdür - Bayrammz mübarək!!!18:28Erməni alayı Qarabağ üçün hazırlaşır - Ölmək üçün səfərbər olurlar...18:1018 oktyabr - Müstəqillik haqqında Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Aktının qəbuluna dair 5 tezis - Əli Həsənov17:56Taleh Qaraşov həm qazanır, həm də qazandırır... - İDDİA17:33Əli Əsədova “yaşıl işıq” – Baş nazir kadr dəyişikliklərinə başlayır15:30İki ay icra başçısında "haqq" çatdıra bilmədi işini itirdi - Alı Alıyev yerli məmurları necə şantaj edir?15:10Yaşlı nəslin yaxşı xatırladığı o Azərbaycan... – Əhmədov14:58Azərbaycanın Avropa İttifaqı ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi 3%-dən çox artıb14:47Mayk Pens ANKARADA14:28Hava buludlu olacaq14:11Təhsil naziri: Ali məktəblər tələbələrin ödədiyi təhsil haqqından asılı vəziyyətdədir13:59XƏZƏR RAYONUNUN İNDİKİ BAŞÇISI SƏLƏFİNƏ QARŞI SAYMAMAZLIQ EDİB?13:14İlk "El Klassiko"nun vaxtı dəyişdirilir12:53Şişirdilən rəqəmlər, saxta tenderlər... - Və müəmmalı susqunluq...12:37“Ciddi kadr islahatlarının şahidi olacağıq” - Deputat məmurların düşmənçiliyindən DANIŞDI12:22Arzu Rəhimovun kadrı əsl oliqarxdır... - İDDİA12:0813 saylı Cəzaçəkmə müəssisəsində NƏHS GÜNLƏR... - İTTİHAM11:18"Bütün bunlar Sizin işlədiyiniz dövrdə olub" - Əbülfəs Qarayevə müraciət10:52Delfi yarışları yeni formatda keçiriləcək10:34Prezidentin iqtisadi müşavirədə misal gətirdiyi hesabatlar - Onlarda nələr əks olunub?10:14Dünya birjalarında neftin SON QİYMƏTİ09:58ABŞ səsdən iti raketlər istehsal edəcək18:04Prezident Mayıl Əhmədovu təltif etdi17:38“Qiymət artımını ciddi şəkildə hiss edəcəyik” - İlk zərbə hansı məhsullardan gələcək?17:23Rafael Cəbrayılov villasını satışa çıxartdı – Qardaşı ilə böyük qalmaqal17:06İlham Əliyevdən 7 milyonluq SƏRƏNCAM16:52DSMF-in direktor müavininin məhkəmə özbaşınalığı - Müraciət...16:27Dövlət Komitəsindən ƏCAİB ÇAĞIRIŞ... - Güləkmi, ağlayaqmı?16:10Azərbaycanda vəzifəli şəxsə cinayət işi açıldı – BU MADDƏ İLƏ15:48"5 min dollar verirəm, o xanım gəlib bizim stolda otursun"15:30Zakir Həsənov idarə rəisini işdən çıxardı - TƏYİNAT15:16Nazirə müraciət: “5-ci polis bölməsi şikayətimə baxmır” – Foto
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

İnhisarçılıq zəifləyərsə, nə baş verər?! - TƏHLİL

12 Ekm 2019, 15:57   
İnhisarçılıq zəifləyərsə, nə baş verər?! - TƏHLİL

İqtisadiyyatı, sahibkarlığı inkişaf etdirən başlıca amil rəqabətdir. Rəqabət olmayan yerdə ortaya çıxan problemlər sahibkarlığın həm subyekti olan özəl qurumların, həm də obyekti olan istehlakçıların vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Rəqabətin olmamasının səbəblərindən biri də inhisarçılıqdır.

Sahibkarlığın hər bir sahəsində inhisarçılıq bir neçə istiqamətlərdə fəsadlar törədir. Belə ki, inhisarçı inkişafa ehtiyac duymadığı üçün bütün sahə ətalətə qərq olur. Kiçik və orta sahibkarların rəqabəti boğulduğundan məhsulların, xidmətlərin keyfiyyəti aşağı düşür, qiymətlə isə yüksək olur.

Beynəlxalq təcrübəyə görə bazarın inhisarsızlaşması bir sıra mühüm nəticələrə gətirib çıxarır:

- Məhsul və xidmətlərin 40 faizədək ucuzlaşması;

- İnhisarçının mənfəətinin elə o qədər azalması;

- Rəqabətin artması;

- Rəqabətin artması, kiçik və orta sahibkarların bu dəyişikliklərə daha çevik cavab verməsi nəticəsində məhsul və xidmətlərin keyfiyyətinin köklü dərəcədə yüksəlməsi;

- İstehlakçı məmnuniyyəti.

Deyilənləri daha rahat çatdırmaq üçün 80 faizi inhisarda olan, qalan hissəsində 15 orta və kiçik şirkətin fəaliyyət göstərdiyi bir bazarı misal gətirək.

Bazardakı inhisarçı biznesə etinasız münasibət göstərərək strategiya, xidmət keyfiyyətini artırmaq, brandın və ya işəgötürənin nüfuzu kimi hər biznesdə birinci dərəcəli məsələləri qulağardına vurur. Bütün bunlarla yanaşı, iri layihələrə birbaşa çıxış imkanına malik olan həmin inhisarçı bazarın kiçik hissəsində fəaliyyət göstərən 15 kiçik və orta şirkəti əzərək çarəsiz qoyur.

Bazardakı mərc və mənfəət səviyyəsində də kəskin fərqlər var, inhisarçı gəlirin 40-50 faizini götürdüyü müqabilində “kiçik” iştirakçılar daha yüksək keyfiyyət təqdim etmələrinə baxmayaraq, 5-7 faizlik “tikə” ilə kifayətlənməli olur.

Bu cür mərcə adət edən inhisarçı dəbdəbəli ofislərdə oturan ifrat dərəcədə böyümüş bölmələri, iş əmsalı aşağı əməkdaşlara yüksək məvaciblər, biznes siniflə xarici ezamiyyətlər kimi harınlıq mənzərəsini ortaya çıxarır.

Lakin hansısa səbəbdən bazardakı vəziyyət dəyişir, inhisarçılıq aradan qaldırılır, böyük oyunçu zəhmətsiz əldə etdiyi nəhəng üstünlüyündən məhrum olaraq hamı ilə bərabər şərtlərlə, sahibkarlığın təməl qaydaları əsasında çalışmağa “məhkum” olunur.

Belə olanda, istehlakçıları dünənki inhisarçının mərcinə müvafiq həcmdə qiymətlərin azalması müjdəsi gözləyir. Bazarın o biri iştirakçıları da yeni vəziyyətə uyğun olaraq mərclərini dəyişməyərək dərhal bazardakı paylarını artırır.

Belə bir vəziyyətdə fəaliyyətini və məsrəflərini azı 40 faiz süni artırılmış qiymətlər üzərində quran şirkətlər fəaliyyətlərini BÜSBÜTÜN yenidən qurmaq məcburiyyətində qalır. Fürsəti əldən verməyən kiçik və orta sahibkarlar isə bazarı qısa müddətdə aralarında bölüşdürürlər.

Bu kimi hallar heç də təkcə bizdə baş vermir, xarici təcrübədən buna dair istənilən qədər misal gətirmək mümkündür. Belə misallardan birini sahibkarlar üçün keçirdiyimiz təlimlərin iştirakçıları üçün mütəmadi çəkirəm.

Dünya işgüzar kəhkəşanının parlaq ulduzlarından “Johnson & Johnson” şirkəti damar protezləri bazarının 90 faizindən çoxunu zəbt etmişdi. Bu hökmranlığına arxalanan şirkət məhsulları ilə bağlı istehlakçı narazılıqlarına, həmçinin rəqiblərin artan fəaliyyətlərinə göz yumurdu. 1997-ci ildə bazarın 95 faizinə nəzarət edən, ümumi mənfəəti 80 faizə çatan, əldə etdikləri patentlər əsasında adıçəkilən məhsulun istehsalı üzərində müstəsna hüquqa malik olan şirkət müştərilərinin əsas təbəqəsi olan kardioloqlarının get-gedə daha geniş vüsət alan şikayətlərini qulağardına vururdu. Lakin həmin patent dayandırıldıqdan sonra cəmi 45 gün ərzində rəqib şirkət bazarın 70 faizini zəbt etməyə müvəffəq oldu, “Johnson & Johnson” şirkətinin bazardakı payı isə 95-dən 8 faizə düşdü!

Dibçəkdəki gül kimi hərtərəfli mühafizə olunmağa adət edən, işin səmərəsi, əmək məhsuldarlığı, müştərilərlə möhkəm əlaqə qurmaq, istehlakçı rəyləri və s. kimi “xırdalıq”larla baş qatmamağa üstünlük verərək göylərdə yeriməyə vərdiş etmiş bizim inhisarçılarımız da cəmi iki ay ərzində gerçək sahibkarlığın sərt üzünü tanıyacaqlar.

Əslində ölkə həyatında ən mühüm hadisələrdən olan inhisarsızlaşma sağlam rəqabət mühiti yaratmaq məqsədilə hökumətin silsilə iqtisadi və hüquqi addımlarını ehtiva edir.

Ölkədə sahibkarlığın, bütövlükdə iqtisadiyyatın qeyri-neft, qeyri-xammal sahələrinin inkişafına, güclənməsinə ciddi diqqət yetirən hökumət ən yaxın zamanda bazarın liberallaşması, rəqabət mühitinin təkmilləşdirilməsi üçün inhisarsızlaşma istiqamətində də konkret addımlar atacağına şübhəm yoxdur.

Və indiki iri inhisarçı şirkətlərimizə belə bir sual vermək istərdim: belə olan təqdirdə, indi əhəmiyyət vermədiyiniz o kiçik-orta şirkətlərlə rəqabətə nə qədər vaxt davam gətirə bilərsiniz?

Fəxri Ağayev - peşəkar idarəçi, sahibkarlıq məsləhətçisi
//report.az//
OXŞAR MÖVZULAR