Impera
XƏBƏR LENTİ
14:49BNA-nın manatlıq taksi kabusu... - "Bakının ictimai nəqliyyat sistemində problemlər var"14:43Güney Azərbaycanda “kəfənli aksiya”: “Qoyma, vətənim satıldı getdi” - VİDEO14:40Xızıda sürücü polisləri silahla hədələyib14:38Şəki sakinini incidən kimdir? - "Sahil Babayevdən xahiş edirəm ki..."14:35“Şərurlu İsfəndiyar”la bağlı qərarın icrasna başlandı - GƏLİŞMƏ12:03Ağdamda 1700 manata satılan MÖHLƏT HÜQUQU... - ŞOK SƏS YAZISI11:46Rafael Cəbrayılovun milyonluq villası üzə çıxdı - FOTO11:29“İnterpol”un axtardığı “Akula Akif” Bakıda 7 milyon dollar qazandı - İLGİNC11:13BP-nin regional prezidenti: “Əsrin müqaviləsi”nin Azərbaycanı müasir enerji mərkəzinə çevirməsi göz qabağındadır10:57Azərbaycanın strateji obyektləri necə qorunur - Səudiyyə insidentindən çıxarılan nəticə17:52ABŞ Konqrsinin üç üzvü Qarabağa soxulmağa hazırlaşır - İŞĞALÇILARA 4 MİLYON DOLLARLIQ XÜSUSİ AVADANLIQ?17:40Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın neft sənayesi işçilərini təbrik edib17:29Nazirliyin Baş Müfəttişi işdən qovuldu - Rüşvət aldığına görə...17:17Sumqayıtda 22 saylı orta məktəbdə nə baş verir?-ŞOK VİDEO16:55Çempionlar Liqasında həftənin oyunçusu BƏLLİ OLDU16:42İnam Kərimovun yeni aqro-innovativ kəşfi – Kombaynlar hava ilə işləyəcəkmiş16:22"XİN rəhbərlərinin görüşü yalnız bu halda baş tuta bilər" - Masa arxasında TƏLƏB OLUNMALIDIR Kİ...15:48“Nant” firmasından Daxili İşlər Nazirliyinə şikayət olundu - QALMAQAL15:27Səhər saatlarında duman olacaq - Gün ərzində güclü şimal-qərb küləyi əsəcək15:11Deputat Rafael Cəbrayılov borc QALMAQALINDAN danışdı: - “O adamla dostam”14:48Mahir Quliyev başçı olanda problem boğaza çıxar... - GİLEY14:35Bakının bir sıra şöbə və bölmələrinin rəis müavinləri vəzifələrinə təyinatlar olub13:58Azərbaycanda çörəyin qiyməti bahalana bilər: - 23 faiz artım var13:17"Qarabağ"ın qapıçısı çox ucaboydur, qol olacağını bilmirdim"12:59ABŞ və Rusiya Ermənistana “dirsək” göstərdi - Paşinyana sərt şillələr12:26“Rüşvətxor məmurlar düz 4 ildir ki, məni yollarda qoyublar” - GİLEY11:16Badamdarda Fərhad Nağıyev kabusu - çox sayda məhkəmə iddiaları, ləğv olunan çıxarışlar...11:01Lənkəranda 100 minlik tenderin qalıbləri kimlərdir? - ARAŞDIRMA10:43Bakıda “Qədim Avropaya səyahət” adlı konsert proqramı təqdim olunub10:28Azərbaycan və Çin ölkədə müştərək Aqrar-sənaye parkı yaradır10:16Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 21 dəfə pozub18:02Camaat Vüsal Kərimliyə belə ÜSYAN EDİR... - "Büdcəni doldur eee, amma xalqın pulu ilə yox..."17:45Paşinyan Azərbaycanın əsirləri “ikinin ikiyə” prinsipi ilə dəyişdirmək təklifinə baxır - “XƏBƏRDARIQ, MÜZAKİRƏ EDİRİK...”17:27Bakı Nəqliyyat Agentliyindən sürücülərə qarşı ayrı-seçkilik — Beynəlxalq yol nişanı təhrif edildi (FOTO)17:06Bakının “addım-addım” taktikası genişmiqyaslı əməliyyatlara da gətirə bilər - TƏHLİL16:55ABŞ və Çin ticarət danışıqlarını BƏRPA ETDİ16:44"Sevilya" daha güclüdür, amma bu, heç nə demək deyil" - Monçi16:33Azərbaycanda yeni işgüzar turizm məhsulları yaradılacaq16:09"Nə altımda milyardlar var, nə üstümdə..." - Misir Mərdanov15:30“Maşın” şouda onlar yarışacaq – Siyahı15:02"“Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə geosiyasi və geoiqtisadi dəyərini artırdı" - Əli Həsənov14:17Sakinlər "AAAF Park"dan aldıqları mənzilə köçə bilmirlər - KÜTLƏVİ NARAZILIQ (SƏNƏDLƏR)14:00Nazirlik qaziyə problemli maşın verdi - O İSƏ İMTİNA ETDİ (SƏS YAZISI)13:45SOCAR əməkdaşı İrəvan məhkəməsi önünə üçrəngli bayrağımızın emblemi ilə çıxıb - İLGİNC FAKT13:34Bacanaqların talan etdiyi rayon... - İTTİHAM12:48Asataranın icra başçısı belə şəraitdə yaşayarmı? - GİLEY11:51DÇ-də Hacı Əliyevlə hakimlər arasında qalmaqal: uduzduruldu və kənarlaşdırıldı11:35Dərs saatları namaz vaxtına görə müəyyən ediləcək – Şok qərar11:12Azərbaycanda "BMW X5" aşdı - Xanım müğənni öldü10:49Azərbaycanda əhali arasında ən çox rast gəlinən xəstəliklər BUNLARDIR10:34Prezident İlham Əliyev SƏRƏNCAM İMZALADI17:52Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası məlumat yayıb17:47Bakı Avropa Liseyində "Asiya ənənələri"... - İDDİA17:35Dərman bazarında rüsvayçı “Vitamin D müəmması” — 5 manatlıq həblər niyə 25 manata satılır?17:22"Cəmi bir qızıl medalım qaldı" - Mariya Stadnik17:09«9 min manat zərər var, 2500 manat ödəyirlər» - QALMAQAL16:52"Evimə sayğac qoyulması üçün pul tələb edilir..." - GİLEY16:31Əli Kərimli Müsavatı ələ keçirir? - TƏHLİL16:14Azərbaycanlı həkim Türkiyədə TUTULDU - Rüşvətə görə16:02"İindi də Vüsal "müəllim"in qoçuları..." - GİLEY15:37Binəqədidə uşaq bağçasının müdiri öz qanunlar ilə işləyir... - GİLEY15:21“Sipark İnşaat” ATV-yə 14 min atdı – Reklam qalmaqalı15:06Şimşək çaxacaq, yağış yağacaq14:51Ermənistanda həbsxana rəisi rüşvətə görə HƏBS OLUNUB14:36“Mən indi "Real"ı yox, yalnız “Qarabağ”ı düşünürəm" - "Sevilya"nın prezidenti14:24"Əvəzində mənə saxta mədaxil qəbzi verdilər..." - Bakda ESTETİK DƏLƏDUZLUQ...14:10Zaqatalada səhiyyə sistemi çöküb... - Səbəbi baş həkimdə axtarmaq lazımdır...12:37Təhsil nazirliyində “narahat oyunlar” - Ceyhun müəllim, bəlkə bir maraqlanasınız...11:43Kompensasiya ödənilən vətəndaşdan BANK YENƏ PUL İSTƏYİR - GİLEY11:16DİN-in BDYPİ-i niyə susur? -VİDEO10:53ATU-nun Tədris Terapevtik klinikasında nə baş verir? - İTTİHAM10:39Vidadi Zeynalovun obyekti nədən boş qalıb? - "Biləndə ki, filankəsin yeridir, qorxub gəlmirlər"10:28Neft bazarında təlatüm: "Büdcədə qırmızı xətt yoxdur" - TƏHLİL09:53İrəvana ismarış: bu, Bakının maksimalist mövqeyi deyil, müharibədən qaçmağın tək yoludur... - TƏHLİL18:00Kamil Musəvi əməliyyat olunacaq - Birinci vitse-prezident xərcləri üzərinə götürdü17:40Bu fars-molla HƏYASIZLIĞI ilə nə edək?.. - Adamlar rəsmən düşmən olduqların nümayiş etdirirlər...17:20Azərbaycann məhşur saytları Qazaxıstan tərəfindən alındı... - ADLAR17:00“Leş mafiyası”nın əlaqəli olduğu restoranların adı niyə açıqlanmır? - İLGİNC16:40Bakıda inanılmaz fırıldaq: - İpoteka kağızı ilə hər kəsi aldadırlar16:2032 yaşlı ata azyaşlı qızına təcavüz etdi - Bakıda İYRƏNCLİK16:00Bir vaxtlar burda qayda vardı, düzən vardı... - GİLEY15:38“Mütəşəkkil dəstəni 13 nəfər hakim müdafiə edir” - GİLEY15:03Nazir Elinanın məktəbinə ONU DİREKTOR TƏYİN ETDİ14:44“Nəyə görə pensiyaları ancaq “Kapital bank” verməlidir?" - deputat14:33Neft bahalaşır, xeyrimizədir, amma narahatıq - TƏHLİL14:18İsmayıl Hüseynov DGK sədri olacaq? - Bu qədər yeyinti edəsən, toxunulmaz qalasan...12:37"5 ilini başa vurdu, bəsidir..." - GİLEY12:23LDU-da nazirliyin qərarları keçərli deyil... - ETİRAZ12:10Ceyhun Bayramova qarşı CƏSARƏTli müqavimət... - İDDİA11:14Təmas xəttində növbəti monitorinq keçiriləcək10:58Azərbaycan nefti 7,4 dollar BAHALAŞDI10:41Deputatın Balakəndə bazarı var imiş... - O da natəmiz...10:11Cəlilabadda süqut edən təhsil sistemi... - İTTİHAM09:57Özbəkistanin tnews.uz portalı Qarabağ mətbəxi haqqında geniş məqalə hazırlayıb09:43Türkiyə Rusiyadan qırıcı təyyarə ala bilər09:27Elmar Məmmədyarov Müqəddəs Taxt-Tacın Dövlət Katibi ilə görüşüb17:58Erməni kilsəsi parçalanmaq təhlükəsi yaşayır - GƏLİŞMƏ17:382 təhsil naziri dəyişib, qanunun tələbi isə hələ yerinə yetirilmir: - Milyonlar beləcə ölkədən axır17:22Prorektor vəzifəsindən gedən sabiq deputatdan AÇIQLAMA - "Bu sahə mənə çox doğmadır"17:10İncəsənət Universitetində ŞOK – 30-dan çox müəllim qovuldu - ADLAR
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO

19 Ağu 2019, 10:00   
Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO

Bir neçə gün öncə yolumuzu İlisudan salmışkən 18-ci əsrdə ucaldılan tarixi Sumuq qalasına da baş çəkməyi qərara aldıq. Qalaya giriş üçün adambaşına bir manat giriş haqqı ödəsək də, digər tarixi abidələrin girişindən, yəni belə desək, kassa adlanan hissəsindən fərqli olaraq, burada bizə bələdçi xidmətinin olub-olmaması haqda məlumat verilmədi.

Qalanı gəzib qurtardıqdan sonra buranın elmi işçisi Mahirə Həkimova ilə tanış olduq. Mahirə xanım qala haqda ətraflı məlumatları Sputnik Azərbaycan-la bölüşdü.

2005-ci ildə İlisu Dövlət Tarix Mədəniyyət İdarəsi fəaliyyətə başlayandan qalada çalışan M.Həkimovanın sözlərinə görə, burada 16-cı əsrin 30-40-cı illərindən 19-cu əsrədək olan eksponatlar mühafizə olunur: "18-ci əsrin ikinci yarısında Azərbaycanda xanlıqlarla yanaşı, sultanlıqlar da vardı. Həmin sultanlıqlardan biri də İlisu idi. İlisu sultanlığı bəzən İran, bəzən də Osmanlı vassallığını qəbul etsə də, 300 il müstəqil idarəçilik formasını qoruyub saxlamışdı. Bu müddət ərzində bir çox qala və qalaçalar inşa edilib. Rəvayətə görə, onlardan biri 17-ci əsrin sonu - 18-ci əsrin əvvələrində İsmixan adlı şəxs tərəfindən inşa edilmiş Sumuq qala olub. Qalanın inşasında çaylaq daşı, bişmiş kərpic və əhəng məhlulundan istifadə edilib. Abidə sovet dövründə baxımsız qaldığı üçün gələn sel suları onun birinci və ikinci mərtəbəsini daş-çınqılla doldurub, abidənin günbəz hissəsi də uçub. 1998-ci ildə "Abidələrin qorunması və mühafizəsi" haqda imzalanan fərmana əsasən, keçmiş mədəniyyət naziri Polad Bülbüloğlu 2002-ci ildən etibarən buranı İlisu Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu elan edib. 2005-ci ildən etibarən abidənin bərpasına başlanılıb və ilk iki mərtəbə daş-çınqıldan təmizlənib, dam örtüyü keçmiş rekonstruksiyaya uyğun bərpa edilib. Bu müddət ərzində kənd əhalisi əl sənətkarlığının ekspozisiyasını yaradıb. Biz də həmin kənd əhalisindən yığdığımız mis, saxsı qabları, əl sənətkarlığına aid nümunələri burada nümayiş etdiririk".

Eksponatların bir hissəsini isə məktəb və işçilərin öz evindən toplayıblar: "Elmi işçi olsam da, yay aylarında burada bələdçi kimi çalışıram. Bu muzeydəki bir çox şeyi kəndlərdən toplayaraq buraya gətirmişəm. Oradakı stendlərin çoxunu da özüm tapmışam. O zamanlar Polad Bülbüloğlunun çəkildiyi "Qorxma, mən səninləyəm" filminin yaradıcı qrupu İlisuda olmuşdu. O zaman da bu qala bərbad vəziyyətdə idi. Filmin yaradıcı qrupu burada xatirə şəkli çəkdirmişdi. Mən həmin fotonu da tapıb nümayiş üçün buraya gətirmişəm. Ümumiyyətlə, materialları toplayaraq stendləri təşkil etmək mənim işimin əsas məğzidir".

M.Həkimova abidənin müasir quruluşunu belə izah edir: "2005-2007-ci illərdə restavrasiya zamanı abidənin iki mərtəbəsi torpağın altından çıxarılıb, günbəzi və pilləkənləri bərpa olunub. Qala muzey xarakterli olduğundan burada sonradan müasir üslubda pilləkən inşa edildi. Bundan başqa, abidədə sallanma nərdivanlardan da istifadə edilir".
Dağdan gələn sel suları abidəni uçurmasın deyə müəyyən tədbirlər görülüb: "Abidənin mühafizəsinin təmin edilməsi və sel sularının qarşısını almaq məqsədi ilə 2007-ci ildə kanal çəkilib ki, abidə öncəki kimi bərbad vəziyyətə düşməsin".

Hündürlüyü 18 metr olan abidənin iki misli qədər hasar çəkilib, çaylaq daşı döşənib ki, kimsə abidəyə müdaxilə edə bilməsin. M.Həkimova deyir ki, yalnız əlində nazirliyin sənədi olan kəs qalaya nəsə müdaxilə edə bilər.

Qalanı gəzdikcə 16-19-cu əsrlərə aid olan qədimi əsalar, cəhrələr, xalça və yun daraqları, sap sarıyanlar, lampalar, saxsı qablar, taxta şəbəkələr, dəmir fincanlar, qızdırıcı ütülər, səhənglər, mis camlar, mis boşqablar, su parçı, tunc küpələr, nehrələrə rast gəlmək mümkündür.

Əlverişli strateji mövqedə tikilmiş abidə 6 mərtəbədən ibarətdir. Hər mərtəbədə mazğallar var. Belə qeyd olunur ki, hələ o zamanalar abidənin yuxarı hissəsində keşikçi əsgər dayanaraq dağ yoluna nəzarət edərmiş. Hansısa təhlükə olduqda saxsı borulara döyərək işarə verirmişlər. M.Həkimova deyir ki, təhlükə, hücum olmadığı müddətdə həmin nəzarətçi əsgərlər özləri ilə azuqə götürərək yuxarı mərtəbələrdən yaşayış məqsədi ilə istifadə edərmişlər.

Həmsöhbətimizdən qalaya xidmət edən işçilərin sayını soruşuruq. Deyir ki, 10 nəfərdirlər. Direktor və bir bələdçisi olan qalanın digər iki əməkdaşı elmi işçidir. Burada 3 mühafizəçi, 1 baş mühafizəçi, xidmətçi və mühasib çalışır.

Qalanı gəzdikcə təəssüf doğuran digər məqam isə burada nəzarətin zəif olmasıdır. İçi nəzarətsiz qalan qalada pəncərələrin rahat açılıb-bağlanması təhlükəsizlik baxımından müsbət hal deyil: istənilən an bədbəxt hadisə baş verə bilər. Bundan əlavə, nəzarətçinin və kameraların olmaması əsrlərlə yaşı olan eksponatların oğurlanmasına səbəb ola bilər. Beləcə, təxminən 5 əsrədək yaşı olan eksponatlar nə vaxtsa diqqətsizliyin, nəzarətsizliyin qurbanı ola bilər. Burada turistlərə nəzarət edəcək bir şəxsin olmaması isə sanki tariximizə qarşı biganəliyi göstərir.

Mahirə xanım deyir ki, buraya daha çox turist axını cəlb etmək üçün ətrafda uşaqlar üçün əyləncə məkanları, parklar, istirahət mərkəzlərinin salınması da yaxşı ideya kimi qiymətləndirilə bilər.

Bir turist kimi isə onu deyə bilərəm ki, turistlərin bu tarixi qalaya axınını təmin etmək üçün öncə qalanın gözəl təqdimata ehtiyacı var. Yəni bileti satmaqla yanaşı, turistlərə bələdçi xidməti göstərilsə, içəridə nəzarətçi olsa, daha yaxşı olardı. Ən azı, bununla qalanın ölkəmiz üçün nə qədər qiymətli və dəyərli olduğunu göstərmək kifayət edərdi...

Qeyd edək ki, ölkə əhəmiyyətli bu abidə dövlət tərəfindən qorunaraq mühafizə edilir.
Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO
Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO
Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO
Cənab Qarayev, buralar kimsə qorumur... - FOTO
OXŞAR MÖVZULAR