Impera
XƏBƏR LENTİ
22:38SON DƏQİQƏ: Tramp yeraltı sığınacağa qaçdı - Ölü və yaralılar var - FOTOLAR22:23“Əbülfəz Qarayev bütün pulları arvadının vasitəsiylə xarici daşıyıb” — HAFİZ HACIYEV21:21Əli Əsədova yeni köməkçi təyin edildi15:03"Mən fəxr edirəm ki, sərhədçiyəm!"14:44“Ekologiya postu” sökülür- RƏSMİ14:38Aqil Abbas Maliyyə Nazirliyinə müraciət edib14:16Elşad Miraləm deputat köməkçisi təyin olundu14:13Şəhəri qarışdıran ayı məmur villasından qaçıb? - İDDİA14:06Mübariz Tağıyevin səhhəti qəfil PİSLƏŞDİ13:59Milli Məclisdə tibbi maska taxmaq tələb olunur12:44“Təzə nazir bu sahəni yaxşı bilməlidir”12:43Həbsdən çıxan Kamil nələr danışdı? - VİDEO12:40Deputat rüşvətxor məmurların ailələrinə çağırış etdi23:11Finiks şəhəri 28 Mayı Azərbaycan Milli Günü elan etdi - VİDEO23:07SMS göndərilməsi qüvvəyə minir22:27İyunun 1-dən böyük ticarət mərkəzlərinin açılması gözlənilir22:16İctimai iaşə və özəl şirkətlərin rəhbərlərinə SƏRT XƏBƏRDARLIQ22:13Naxçıvana uçuşlar bərpa olunur? - RƏSMİ AÇIQLAMA16:10Şagirdlər üçün yay məktəbinin təşkili nəzərdə tutulmayıb - Təhsil Nazirliyi16:08Ağdaşda xüsusi əməliyyat keçirildi — Daha bir yüksək vəzifəli tutuldu16:06Karantin dövründə “PAŞA Sığorta” şirkəti mövcud imkanlarla öz müştərilərinə tam dəstək oldu14:02Azərbaycanda itkin düşən 12 yaşlı oğlanın parçalanmış meyiti tapıldı - YENİLƏNİB14:01"Mən bu barədə dəfələrlə həyəcan təbili çalmışam"13:16Bakıda dəhşətli hadisə, kişi liftdə arvadını belə öldürdü13:13Türkiyədən gələn həkimlərin Azərbaycanda həyata keçirdiyi layihənin ilkin nəticələri ilə bağlı AÇIQLAMA12:41Ağstafa RİH yeni başçısının şirkəti üzə çıxdı12:40Ağstafaya icra başçısı təyin olunan Seymur Orucov kimdir?12:38ABŞ ştatında 28 May - Azərbaycan Respublika Günü elan olundu12:36Saleh Məmmədovun da işi araşdırılarsa... - Təkcə bu işçisinin əməlləri yetərlidir10:29Neftçala Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən 2 YENİ TƏYİNAT10:27Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alındı: Qadın xilas edildi10:26“VÜQAR SƏFƏRLİ DEDİ Kİ, EV VERİBLƏR, BƏSİNİZDİR…” – “Jurnalist binaları”nın sakinləri bütün səlahiyyətli qurumların diqqətindən kənarda qalıb21:49Idmançımız Rüstəm Müslümov20:29Ad gününüz Mübarək!17:55İlham Əliyev naziri vəzifəsindən azad etdi - SƏRƏNCAM17:52İmişli rayonunun yeni İcra başçısı kimdir? – DOSYE17:49Tibb işçiləri əməkhaqlarından narazıdır: - “İstirahətsiz çalışırıq, amma maaşlara əlavələr verilmir”17:47Belçika səfirindən Qarabağ AÇIQLAMASI16:55DTX əməliyyatı ilə tutulan icra başçısının yerinə təyin olunan Seymur Orucov kimdir? - DOSYE15:46İlham Əliyev daha bir icra başçısı təyin etdi15:41Prezident Ağstafaya icra başçısı təyin etdi - SƏRƏNCAM15:39Baş Prokurorluqda şok dəyişiklik: Rüstəm Usubov vəzifəsindən azad edildi?15:31Pirverdiyevin "cırtdan bank"ı üçün yolun sonu - Növbədə "Express Bank15:12Azərbaycanda 53 nəfərin koronavirusa yoluxduğu küçədə polisə xəsarət yetirdilər - RƏSMİ15:11Eldar Mahmudovun 11 il dövlətin bel sütunlarından biri olan quruma vurduğu zərbədən sonra... - onun nüfuzunu qaldırmaq məsələsi də var15:07Pandemiya dönəmində Azərbaycan futbolunda ilk transfer15:06Nazir düşdüyü qəzadan DANIŞDI - "Özümü yaxşı hiss edirəm"15:03Roza ağladı, ögey oğlu canlı efirə gəldi: “Evlənmək istəmirəm” - VİDEO10:08Cavid Qurbanova veriləsi suallar... - İLGİNC10:07Kəmaləddin Heydərov qəzaya düşdü — Avtomobil yandı10:05Hərbi təlimlər hər an real döyüşlərə çevrilə bilər... - GƏLİŞMƏ10:04“Pişik” Günelin plastik əməliyyat etdirərkən görüntüləri yayıldı - VİDEO17:35İki əmədaşı koronavirusa yoluxan ATV-də son vəziyyət17:34Bakıda kişi şirkətin ofisinin qarşısında özünü yandırdı17:33Vilyam Hacıyevin borclu olduğu daha bir sahibkar: “118 min manatımı ala bilməmişəm”17:31Elçin Quliyevin daha bir zabiti həbs edildi17:30“Əbu Bəkr” məscidi açılmayacaq - RƏSMİ17:30Azərbaycanlı zabit koronavirusdan dünyasını dəyişdi17:29Azərbaycanda bayram namazı necə qılınacaq? - RƏSMİ17:28Azərbaycanda dəhşət: Ata qızına təcavüz etdi17:24Əməkdar artist Kəmalə Rəhimli: “Sənətdən də, həyatdan da küsmüşəm” - ÖZƏL17:23"Əkinçi” qəzeti cərimələndi17:22Komitə sədri: “Gərək kiminsə yaxını vəfat etsin ki, insanlar bu virusa inansınlar?”17:21DİQQƏT! İcazə bu tarixdən sonra veriləcək17:20Dini Komitə sədrindən dəfn və yas mərasimlərində kütləvi toplaşma halları ilə bağlı AÇIQLAMA17:1890 gün müddətinə Azərbaycana gələn Türkiyə vətəndaşlarından viza tələb olunmayacaq15:22Laçın rayonunun Alxaslı kənd sakini Zərdab rayonunun Böyük Dəkkə kəndində məskunlaşmış məcburi köçkündən MÜRACİƏT15:06Kafe-restoranlar karantinin zərərini müştərilərdən çıxacaqmı – GÖZLƏNTİLƏR15:05Vilayət Eyvazov polis rəisini işdən çıxardı14:41“Oğlan var ki, xanımının model olmağını istəyir”14:39Bakıda məşhur müğənni ağır yol qəzasına düşüb - VİDEO14:34Göyçayda vətəndaşların təqaüd kartlarından pul oğurlayan şəxslər saxlanılıb10:55Güclü külək alça bağlarına ziyan vurdu - VİDEO10:54Gömrük hospitalı da əcaib qanunlarla işləyir - İDDİA10:53Prezidentdən yeni təyinat - SƏRƏNCAM10:52Cəlilabadda “yetim malı”na tamah salanlar... - Özlərini nədən bu qədər rahat hiss edirlər?10:51"Yumşalma tədbirləri yoluxanların sayına mənfi təsir göstərib" - Prezident10:24Müdafiə Nazirliyindən cəbhədə baş verənlərlə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT10:23"Prezident Administrasiyası nümayəndəsinin partiya rəhbərləri ilə görüşüb dialoq aparması xırda addımlardır" - Etibar Məmmədov10:22Deputat masaj salonlarına və gecə klublarına qarşı çıxdı10:07İnam Kərimov büdcə pullarını kimə yedirir? - İLGİNC10:05Azərbaycanda koronavirusa yoluxma sayı gündə 600 nəfər... -Adil Qeybulla VİDEO10:02Bu gün deputatlar 19 məsələ üçün toplaşır - SİYAHI10:00Övladı birinci sinfə gedəcək şəxslərin NƏZƏRİNƏ17:25"Əli Kərimli və Milli Şura siyasi mübarizəni təhrif etməklə məşğuldur" — Sərdar Cəlaloğlu17:24Bərdə sakinlərinin şikayətinə İcra Hakimiyyətindən CAVAB: “Bu məsələyə nəzarət olunacaq”17:21“Azərpoçt”un işçiləri saxlanıldı17:19Xızıya rəhbərlik edir, Xaçmazda biznes qurur... - İDDİA17:18Azərbaycan Ordusu bu gündən genişmiqyaslı təlimlərə başlayır17:15Güclü külək şəhərdə evlərin damlarını belə uçurdu- VİDEO16:38Ad günün mübarək Nuray bala!10:20Biləsuvarda qaçıb gizlənən məmur kimdir? - İDDİA10:19Karantin rejimi musiqiçilərin bazarını öldürüb -VİDEO10:13Yumşalan karantin rejimində YENİ ŞƏRTLƏR - SİYAHI10:08Laçının işğalından 28 il ötür12:08Baş prokuror Ziya Məmmədovun qardaşı oğlunu işdən çıxardı12:04Türkiyəyə müalicəyə getmək istəyənlərin nəzərinə: Qadağalar ləğv olundu12:01Bu hərəkətləri etsəniz yatanda xoruldamayacaqsınız11:56Azərbaycanda yaşı 65-dən yuxarı olan insanlarla bağlı qadağa götürüldü16:30Bakıda qızlar arasında kütləvi dava: “Üzr istə” deyə-deyə döydülər - VİDEO
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Bank sektorunun durumu: Zərərlə işləyənlər, qazanc götürənlər... - TƏHLİL

19 Tem 2019, 14:39   
Bank sektorunun durumu: Zərərlə işləyənlər, qazanc götürənlər... - TƏHLİL

Hazırda ölkədə 30 bank fəaliyyət göstərir ki, onların 508 filialı, 130 şöbəsi, 2 min 510 bankomatı (ATM) var.

Bu sektorda çalışanların sayı isə 17 min 588 nəfərdir. Bank sektorunun vəziyyəti ötən illərə nisbətən müəyyən qədər yaxşılaşsa da, hələ də problemli banklar qalmaqdadır və bu da ümumi bazarın sağlamlaşmasını ləngidir. Qeyd edək ki, bu il fevralın 1-nə Azərbaycanın bank sektorunun aktivləri 29 milyard 602 milyon 900 min manat təşkil edib. Bu, ötən il fevralın 1-i ilə müqayisədə 5,1 faiz çoxdur. Bank sektoruna ümumi nəzər saldıqda isə, problemlərin hələ də qaldığını, bankların maliyyə çatışmamazlığı ilə üzləşdiyini, zərərlə işlədiyini açıq şəkildə görmək mümkündür.

Azərbaycan bankları ölkədə baş verən ilk devalvasiyaya qədər sırf olaraq maliyyə-kredit siyasəti ilə məşğul olunurdu. Uzun illər bu sistemin mövcudluğu sonda ona gətirib çıxardı ki, bankların digər əməliyyatlardan gəlir əldə etmək imkanları kifayət qədər məhdudlaşdı. Demək olar ki, banklar donorlardan cəlb etdiyi vəsaiti yüksək faizli kredit şəklində vətəndaşlara verərək böyük həcmli vəsait qazanırdı. Amma ölkədə iki kəskin devalvasiyanın baş verməsi bankların maliyyə-kredit siyasətinin iflasa uğramasına səbəb oldu, böyük həcmli problemli kreditlərlə üzləşdi. Problemli kreditlərin həcminin 2 milyarddan, ümumi kredit portfelinin 30 faizindən yüksək olması da bankların tutduğu yolun yanlış olduğunu göstərən əsas amil oldu. Uzun müddət, təxminən 2 il davam edən problemli kredit məsələsi sonda ölkə başçısının müdaxiləsi ilə həll olundu. Bu müdaxilə həm vətəndaşın, həm də bankların maliyyə problemlərini həll etmiş oldu. Amma bu da bankların tam sağlamlaşmasına səbəb olmadı. Çünki banklarda olan problemlər təkcə gecikdirilən kreditlərdən ibarət deyildi. İdarəetmənin düzgün qurulmaması, maliyyə siyasətinin yalnız qısamüddətli qazanc əldə etməyə hesablanması, donorlar qarşısında öhdəliklər bu gün də davam edir. Bir çox bankların illik hesabatına nəzər salsaq, açıq şəkildə görünür ki, xərclər gəlirləri böyük həcmdə üstələyir. Zərərlə işləyən banklar isə hələ də bazarda qalmaqda davam edir ki, bu da ümumi sektorun işinə maneələr yaradır.

Bankların sağlamlaşdırılması prosesi də tam başa çatdırılmadı. Baxmayaraq ki, ölkə başçısının təsdiq etdiyi “Yol Xəritəsi”ndə bankların sağlamlaşdırılması prosesi 2018-ci ilin dekabr ayında bitməli idi, amma bu proses bitmədi. Bunun məntiqi nəticəsi olaraq Azərbaycan Mərkəzi Bankı bankların sağlamlaşdırılması prosesi üçün yeni bir proqram hazırladı və həmin sənədə istinad etsək, bank sektorunun sağlamlaşdırılması 2020-ci ildə başa çatacaq.

Bankların aktivləri də azalan xətt üzrə gedib. Devalvasiyadan əvvəlki və sonrakı dövrlərin müqayisəsi göstərir ki, hazırda fəaliyyətdə olan 30 bankın hər birinin aktivlərində ciddi şəkildə azalma mövcuddur. Misal: Azərbaycan Beynəlxalq Bankının 2016-cı ilin əvvəli üçün aktivləri 13 milyard 241 milyon 700 min manat olub ki, bu rəqəm 2018-ci ildə 8 milyard 695 milyon 100 min manata qədər aşağı enib. Bank of Baku ASC, Unibank ASC və digərlərində də ciddi azalma mövcuddur.

Qeyd edək ki, bu rəqəmlərlə Azərbaycan Banklar Asosiasiyasının 2015-2017-ci illərin müqayisəli təhlil sənədində tanış ola bilərsiz.

Bankların hesabatlarının analizi isə göstərir ki, hələ də zərərlə işləyən bir çox bank var. Konkret olaraq bu 10 bank: Pakistan Milli Bankı NBP Bakı filialı , TuranBank ASC, Nikoil Bank İKB ASC, Muğanbank ASC, AGBank ASC, Amrahbank ASC, Bank Respublika ASC, Rabitəbank ASC, AFB Bank ASC, Bank of Baku ASC və AccessBank QSC hesabatlarında zərərlə işlədiyini açıqlayıb. Maraqlı məqam isə ondadır ki, adıçəkilən banklar (AccessBank QSC istisna olmaqla - müəl) son 3 il, 2016, 2017 və 2018-ci ili zərərlə işləyib. AccessBank QSC isə 2017-ci ildə 110 milyon 700 min, 2018-ci ildə isə 56 milyon 400 min manat zərərlə işləyib. 2016-cı ili isə bank 1 milyon 700 min manat mənfəətlə başa vurub.

Bütün bunların məntiqi nəticəsidir ki, hazırda bankların əksəriyyəti valyutadəyişmə məntəqəsi rolunda çıxış edir. 2016-ci ildən valyutadəyişmə məntəqələrinin bağlanması ilə banklar bu bazardan alterntiv gəlir əldə etməyə cəhd göstərdi. Hazırda valyutadəyişmə üçün ancaq bank filialları fəaliyyət göstərir. Baxmayaraq ki, valyutadəyişmə məntəqələrinin fəaliyyətinə qanunla icazə verildi, amma hazırda bu istiqamətdə heç bir müsbət irəliləyiş görülmür. Bunun səbəbi isə şərtlərin sərfəli olmamasıdır. Qeyd edək ki, valyutadəyişmə məntəqəsi açmaq üçün banklarda müəyyən məbləğdə depozit saxlamaq lazımdır. "Exchange"lər bankda 50 min manat və 50 min dollar məbləğində depozit saxlamalıdır. "Exchange"lər bir qayda olaraq kiçik biznesdir və onlar üçün bu pul çox böyükdür. Bu vəsaiti bankda depozit kimi saxlayıb işlətməmək, dövriyyədən çıxartmaq "Exchange"lərə sərf etmir. "Exchange"lər bazara girmədiyi üçün banklar valyutadəyişmə məntəqəsi kimi bazarda tək quruma çevrilir. Hazırda obrazlı desək, banklar məhz bu yolla xərclərini kompensasiya etməyə çalışır.

Hazırda bank sektorunun maliyyə qaynaqları isə bir növ dövlət tərəfindən süni şəkildə yaradılır. Belə ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının həftəlik keçirdiyi repo hərraclar (Mərkəzi Bank banklardan vəsaitləri 14 gün müddətinə cəlb edərək, faizlə birgə geri ödəyir-müəl.) banklara gəlir imkanları yaradır. Əslində, Mərkəzi Bankın həftəlik, təxminən 150 milyon manat cəlb etməyə ehtiyacı yoxdur. Çünki bu Mərkəzi Banka əlavə xərc yaratmaqdan başqa heç bir işə yaramır. Bu addım komersiya banklarının, xüsusilə də vətəndaşlardan cəlb etdiyi əmanətlərin dəyərləndirilməsi, vəsait qazanması üçün Mərkəzi Bankın yaratdığı “kömək xidməti”dir.

Bankların gəlir əldə etməsi üçün digər imkanlar isə vətəndaşların gündəlik bank əməliyyatları, əməkhaqqlarının verilməsi, pul köçürmələri, hesabların açılması, nağdlaşdırmaya və əməliyyat xərcinə görə tutulan 1+1 faiz və digər xırda gəlir alətləridir. Azərbaycan banklarının əsas gəlir aləti olan kredit siyasəti isə hazırda demək olar ki, işlək deyil. Bunun səbəbi isə həm kredit şərtlərinin ağırlığı və vətəndaşların banklara inamsızılığıdır. İkinci məsələdə ötən illərə nisbətən müəyyən qədər irəliləyiş olsa da, hələ də müəyyən problemlər qalmaqdadır.

Bank sektorunda olan problemlərin həlli üçün müxtəlif təkliflər də səsləndirilir. İqtisadçıların əsas təklifi isə bankların sağlamlaşdırılması üçün konsolidasiya (Bankların birləşdirilməsi-müəl.) prosesinə gedilməlidir. Normal vəziyyətdə də bankların sayı tələbin sayından dəfələrlə çoxdur. Bu baxımdan, əlbəttə, konsolidasiyanın aparılması bankların sağlamlaşdırılmasına yol açardı. Yuxarıda göstərilən rəqəmlərdən də görünür ki, hazırda elə banklar var ki, adı var, özü “ölü candır”. Yəni, aktivləri elə yerləşdirilib ki, onun geri qayıtma şansı belə, yoxdur. Amma nədənsə, bu proses ləngiyir. Prosesin niyə getməməsi ilə bağlı şəffaf məlumat verilmədiyi üçün bankların və ya aidiyyatı qurumların hansı məqsədlə gözləmə mövqeyi tutduğu bəlli deyil.
Cebhe.info
OXŞAR MÖVZULAR