Impera
XƏBƏR LENTİ
15:00Azərbaycanla Rusiya arasında ticarət dövriyyəsi artıb14:35Gələn ilin büdcəsinə ən çox hansı qurum xeyir verəcək?13:12İstanbulda casusun sirli ölümü: Özbək qulluqçunun dedikləri12:1715 yaşlı APA...12:04Uşaqlar ip əvəzinə ilanla oynadılar - VİDEO16:31Bərdədə yanğın: Üç nəfər zəhərləndi - FOTO16:29Ulduz idmançılar Azərbaycana gəlir16:26Azərbaycana avtomobil idxalı kəskin artıb16:26Azərbaycana avtomobil idxalı kəskin artıb16:26Benzin BAHALAŞDI16:17Bakıya yağış, rayonlara qar yağacaq16:16"Fədayəyə oxumağı mən öyrətmişəm, bacısı nə danışdığını bilmir" - Tacir - VİDEO16:14Bakıda 16 yaşlı gənc metroda itkin düşdü16:14Prezident müsəlman din xadimlərini qəbul etdi - FOTO16:12Prezident Bilal Əliyevə mənzil bağışladı16:06Selfi sevgisi daha bir turisti öldürdü16:02Bakıda yeni metro stansiyaları bu ərazilərdə olacaq - Zığ, Bayıl, Yeni Yasamal... - XƏRİTƏ16:01Məşhur aktyorun oriental şousu təəccübləndirdi - VİDEO15:58Sərxoş kişi hamilə qadını döyüb xəstəxanalıq etdi - Video15:32Kran minik maşınını yolda belə sürüdü - ANBAAN VİDEO12:05Elmira Süleymanova: "Yalan məlumatdır"11:32Yeniyetmə bacısını timsahın ağzından xilas etdi - FOTO11:30Gecə Bakıda baş verən yanğında polislər körpələri evdən çıxarır - FOTOLAR11:27Vilayət Eyvazov generalı işdən çıxardı, polkovnikə yeni vəzifə verdi11:24Bakı Slavyan Universitetinin rektoru erməni əsillidir? - İDDİALARA CAVAB VERİLDİ20:123500-dən çox məhkuma ŞAD XƏBƏR - Əfv imzalandı20:11Prezident Bilal Ərdoğanla görüşdü20:10İlham Əliyev bu şəxslərə fəxri adlar verdi - SİYAHI20:06Prezident və xanımı Kirill ilə görüşdü20:03Bakıda qızları təhqir edən şəxsləri vətəndaşlar belə döydü - YENİ VİDEO19:59Hindistan, Çin və Rusiya xüsusi ödəniş sistemi yaradacaq19:48Əhaliyə şad xəbər: İstiliklə bağlı unikal sənəd Nazirlər Kabinetində16:49Oqtay Gülalıyevdən sarsıdıcı xəbər - FOTO16:47Bakıda doğulan qəribə körpə ÖLÜB - AÇIQLAMA16:45Adam öldürüb Azərbaycana qaçdı, 10 il sonra tutuldu16:33Sabah qar yağacaq - PROQNOZ12:41Bulvarda bir nəfər dənizə düşdü12:26Azərbaycanda doktoranturaya qəbul qaydaları dəyişib12:16Almaniyada siyasi mühacir alverinə qarşı böyük əməliyyat: Azərbaycanlı hüquqşünas da saxlanılanlar arasındadır11:23“Yerli seriallar gənc nəslin tərbiyəsini pozur”11:22“Bayquş” qanadlarını açır: Dubayda yeni superkar təqdim olundu – FOTO11:19Ərdoğan Trampın sözünü kəsib, səhvini düzəltdi - Video11:17“Facebook” feyklə mübarizə aparır: akkauntların 5 faizi saxta çıxdı11:14Paytaxtda Dünya dini liderlərinin II Bakı Sammiti başlayır11:13MMA döyüşçüsü insan oğurluğunda şübhəli bilinərək həbs edildi21:09Prezident sərəncam imzaladı21:04İlham Əliyev Cavid Qurbanovu qəbul edib - FOTO21:00General bu şok səbəbə görə saxlanıldı20:55Arvadını narahat edən ailənin dörd üzvünü öldürdü - VİDEO20:45Bakı bulvarına yeni atraksionlar gətiriləcək14:56Mehriban Əliyeva şəhid ailəsini SEVİNDİRDİ14:54Yeni icra başçıları kollektivə təqdim olundu14:49Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq Eldar Əzizovdan YENİ ADDIM13:02Yeni Təhsil naziri təyin olunub - Gürcüstanda12:43Ramiz Mehdiyev KARDİNAL DƏYİŞİKLİKLƏRƏ BAŞLAYIR - Bəzi qurumlar LƏĞV EDİLƏCƏK12:40Nazir onları işdən çıxartdı12:35Bu binanın sakinləri kirayə evlərə köçürüləcək - VİDEO11:08Ermənistan ordusu atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub11:07Ərdoğanın partiyasında şok istefa10:45Varlılar banklara güvənmirlər10:44Deputatlıqdan daha yüksək vəzifəyə gedənlər — SİYAHI10:42“Facebook” onlayn ödəmə xidməti tətbiq edəcək10:41Elə sabahdan QIRMIZI SOĞAN yeməyə başlayacaqsız - Sən demə...15:39Arif Hacılı saxlanıldı15:30Şəmsəddin Xanbabayevin KORRUPSİYA “TƏMƏL”İ… – İTTİHAM15:28ŞOKA DÜŞƏN XƏSTƏYƏ TƏCİLİ YARDIM MAŞINI TAPILMADI – SƏS YAZISI12:57Nazarbayev Putinlə Zelenskini görüşdürür12:49“Ağ şəhər”də iki fəhlə kanalizasiya quyusuna düşərək ölüb12:48Kapital Bank növbəti beynəlxalq Kənd Təsərrüfatı Forumuna qatılıb12:47ATV-nin icraçı direktoru vəzifədən getdi12:46Nazirlik Bakıdakı bu doğum evinin təmirinə 10 milyona yaxın pul xərcləyəcək12:41Gömrük postunda avtomobillərdən soyuq silah aşkarlandı11:37“Cənab prezident, şəkil bulanlıq düşüb, yenidən çəkdirə bilərik?” — Video11:35Əli Həsənov: "Azərbaycan Konstitusiyası ölkənin davamlı inkişafı və tərəqqisinə xidmət göstərir"11:34Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik etdi - Foto11:32Argentina Bakıdan Əli Əkbər Vilayətinin həbsini tələb edib10:00Ermənistan ordusu atəşkəs rejimini 23 dəfə pozub12:24İcbari Tibbi Sığortanın “bismillah”ında aparat xarab olub - GİLEY11:46Yurçeviç millimizə 24 futbolçu çağırdı11:30Səhiyyə sistemində daha bir biabırçı ünvan... - İTTİHAM11:07Mikayıl Cabbarovun islahatlarının səmimiyyəti buradan görünəcək... - İllərdir "Azersun" bazarda meydan sulayır...09:47Bağça adıyla “yeyilən” milyonlar – Büdcədəki rəqəmlər işin üstünü açdı09:31Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 21 dəfə pozub09:16DSMF-nin Göyçay Şöbəsinin müdirinə şok ittihamlar-Gömrük generalı Ehtiram Xəlilovun adı hallanır08:58İmişlinin icra başçısı 7 ildir yaşadığı kottej villanın kirayə pulunu necə ödəyir?.. - Araz aşığındandır, Kür də topuğundan...08:44Səfər Mehdiyev öhdəlikləri yerinə yetirə bilmir? layihələr durdu, milyonlar getdi15:33SON DƏQİQƏ! Neft emalı zavodunda PARTLAYIŞ - Çox sayda yaralı var / VİDEO15:17Nazirdən hərbi qulluqçuların pul təminatı ilə bağlı - QƏRAR14:33Bakıda iki qadın birləşib kişini döydü14:18Sabah yaz havası olacaq14:03İşğaldakı rayonların başçıları gedir: biri 18, biri 27 il, biri isə… – Foto14:00"Qəsdən məni qıcıqlandırırlar" - Sevda13:33“Azəriqaz”-ın yeni baş direktoruna köhnə bir sual – “Global Services” MMC- kimindir?13:08Qida Agentlyinin "MONOPOL QOXULU" qadağası- "Həzrəti Əbülfəz" geri qayıdırmi?12:26Qəbir yeri üçün ödənilən pullar kimlərin cibinə gedir?.. - İcra strukturları və işbazların əlbirliyi12:13Azərbaycanda yetimlər üçün tikilən evləri necə satıblar... - ŞOK İTTİHAM11:21Texniki Universitetdə rüşvət qalmaqalı - İTTİHAM11:01Ceyhun Bayramov gəlib bu siniflərdə yarımca saat otura bilsə... - Lerikdə dəhşətli mənzərə...10:43Mehriban Əliyeva Azərbaycan neftçilərini təbrik etdi - FOTO10:23Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə Avropa istiqamətində hərəkət edən “China Railway Express” blok qatarı Ankaradan yola salınıb
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Yaxın illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı necə inkişaf edəcək? - Oxu.Az-ın təhlili

05 Kas 2019, 15:06   
Yaxın illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı necə inkişaf edəcək? - Oxu.Az-ın təhlili

Hökumətin hesablamalarına və beynəlxalq ekspertlərin rəyinə görə, Azərbaycan 2019-cu ili sabit iqtisadi göstəricilərlə başa vuracaq, bu da 2020-ci ildə müsbət inkişaf ssenarisini proqnozlaşdırmağa əsas verir. Xüsusilə qeyri-neft sektorunun sabit dinamikası gələn il ümumi daxili məhsulun (ÜDM) təxminən 3%-ə qədər artacağını proqnozlaşdırmağa tam əsas verir.

Oktyabr ayının sonundan etibarən Milli Məclisdə gələn ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi prosesi başlayıb və elan edilən göstəricilərə əsasən, bu ilin üç rübü ərzində ölkədə əsas makroiqtisadi göstəricilərə və iqtisadi sahələrə görə müsbət irəliləyiş əldə edilib. Xüsusilə ölkədə vergi və gömrük qanunvericiliyi və idarəetmə mexanizmlərinin optimallaşdırılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi sahəsində həyata keçirilən genişmiqyaslı islahatlar vergi bazasının genişləndirərək, qeyri-neft sektoruna faydalı təsir göstərib.

Diqqət çəkən məqam odur ki, ilin əvvəlindən vergi sahəsində şəffaflığı təmin etmək, xüsusən də mal dövriyyəsindəki “qara” əməliyyatların qarşısını almaq üçün görülən tədbirlər ticarət sahəsinə çox yaxşı təsir göstərib. Beləliklə, qeyri-neft sektorunda dövriyyənin ən böyük dinamikası ticarətdə - 24,2% artım, o cümlədən, pərakəndə ticarətdə (36,2%) qeydə alınıb.


Öz növbəsində, son illərdə həyata keçirilən ixracın təşviqi siyasəti cari ilin üç rübü ərzində Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin, demək olar ki, 14% artmasına şərait yaradıb. Hesabat dövründə 25.244 milyard dollardan çox ixrac-idxal əməliyyatları həyata keçirilib. Bu prosesdə Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşları arasındakı müsbət dinamika, ilk növbədə kənd təsərrüfatı ixracının artması, karbamid gübrələri, polimer və qeyri-neft sektorunun digər məhsullarının tədarükü hesabına ticarətin artmasına öz töhfəsini verib.

Burada heç nə birmənalı deyil, mövcud göstəricilərin ilin sonuna kimi 3,2%-dən aşağı düşəcəyi istisna edilmir. Ancaq belə neqativ məzmunun artacağı təqdirdə keçənilki göstəricilərə əsasən böyük boşluq yaranacaq ki, bu da ÜDM-nin cəmi 1,4%-ni təşkil edir.

Burada bir məqamı da qeyd etmək yerinə düşər ki, bu il Azərbaycanda orta illik inflyasiya 3,8%-lik ilkin proqnoza qarşı 3,2% olmalıdır. Beləliklə, inflyasiya amilinin bütövlükdə manatın məzənnəsinin sabitliyi ilə (2017-ci ildən bu günə qədər 1 dollar üçün 1.7 AZN) milli iqtisadiyyatın sabitliyini təmin edən ÜDM-nin artım göstəricilərinə bir az təsir göstərdiyini iddia etmək olar.

Dolayı olaraq, 2019-cu ilin doqquz ayı ərzində təxminən 25 milyard 567 milyon manat təşkil edən Azərbaycanın icmal büdcəsinin gəlirlərinin artması da ölkə iqtisadiyyatının sabitliyini sübut edir.

Eyni zamanda, büdcə profisiti 7 milyard 603 milyon manatı və ya ÜDM-in 13 faizini ötüb, cari ilin proqnozlaşdırılan büdcə kəsirini nəzərə alsaq, bu göstərici diqqətəlayiqdir.

Ümumilikdə, bu ilin doqquz ayında qeyri-neft sektorunda artım tempi 3,6% təşkil edib. Müqayisə üçün bildirək ki, keçən ilin eyni dövründə bu göstərici builkinin yarısı qədər, yəni 1,8% olub.

İqtisadiyyatın ən vacib hissəsi olan və ölkənin əmək ehtiyatlarının təxminən 40%-nin toplandığı kənd təsərrüfatında artım 7%, qeyri-neft sənayesində isə 15%-ə çatıb. Neft sektorunun inkişaf dinamikası daha təvazökar olmasına baxmayaraq, 0.8% (keçən il 0.6%) artım müşahidə edildi ki, bu da birlikdə ÜDM-in təxminən 2.5% artımını təmin edə bilib.

Doqquz ay ərzində əldə olunan ÜDM göstəricilərini qorumağın mümkün olub-olmayacağı dekabrın sonunda bəlli olacaq. Bir sıra mütəxəssislər bu parametrin ilin sonuna qədər 2,3%-ə enəcəyini istisna etmirlər.

Gələcəkdə və sonrakı illərdə Azərbaycanın iqtisadi inkişafı üçün hansı perspektivlər var?

Azərbaycanın İqtisadiyyat və Maliyyə Nazirliklərinin bildirdiyinə görə, gələn il iqtisadi artım perspektivləri az deyil. 2020-ci ildə ÜDM artımının 3%-ə çatacağı gözlənilir. Bu böyük dərəcəli nikbinlik 2020-ci il büdcəsində dövlət investisiyalarının həcminin artması ilə əlaqədardır, bu göstəricinin proqnozlaşdırıldığından 1,3 milyard manat çox olacağı gözlənilir.

Böhrandan əvvəlki dövrün təcrübəsi göstərdi ki, investisiya komponentinin artımı həmişə qeyri-neft sektorunun inkişafına müsbət təsir göstərir və müvafiq olaraq inkişaf göstəriciləri gələn il 3,8% səviyyəsində proqnozlaşdırılır.

Bu və bir sıra digər amilləri nəzərə alaraq hökumətin verdiyi yeni proqnoza görə, sonrakı illərdə ÜDM-nin artım templəri dinamik şəkildə artacaq. Beləliklə, 2021-ci ildə bu göstərici 3,7%, 2022-ci ildə 3,1%, 2023-cü ildə 3,2% təşkil edəcək. Beləliklə, 2020-2023-cü illərdə ÜDM-nin orta illik artımı 3,25% olacaq.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) mütəxəssisləri Azərbaycanda ÜDM-in artımına bir qədər ehtiyatla yanaşırlar.

Beləliklə, oktyabr ayında dərc olunan “Dünya iqtisadiyyatının inkişaf perspektivləri” icmalında BVF ekspertləri Azərbaycanın 2019-cu ili 2.7% böyümə ilə başa vuracağını proqnozlaşdırırlar. Ölkənin növbəti beş il üçün inkişaf perspektivlərinə gəldikdə, BVF ekspertləri hesab edirlər ki, 2020-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı 2,1%-ə qədər enəcək, 2024-cü ilə qədər ÜDM-nin artım səviyyəsi 2,4% olacaq.

Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edirlər ki, qeyri-neft sektorunu şaxələndirmək üçün genişmiqyaslı iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi, sənaye və kənd təsərrüfatı ixracatının artımı növbəti illərdə Azərbaycanda iqtisadiyyatın inkişafını yüksək dinamizmlə irəli aparacaq və ölkənin 2-3 faizlik durğunluq həddini keçməsinə imkan verəcək.
OXŞAR MÖVZULAR